PPRC kollektör nedir, nasıl imal edilir?
PPRC (PP-R) kollektörün tanımı, semer kaynak tekniği, imalat süreci adımları ve paslanmaz, galvaniz ya da pirinç kollektöre göre farkları.
Kollektör (manifold), tek bir ana hattan gelen akışkanı birden fazla branşmana dağıtan ya da birden fazla hattı tek gövdede toplayan tesisat elemanıdır. (Sektörde ve bu sitede "kollektör" yazımı kullanılır; TDK yazımı "kolektör"dür.) PPRC kollektör, bu elemanın polipropilen random kopolimer (PP-R) borudan imal edilmiş hâlidir. Türkiye'de "PPRC", "PPR kollektör" ve "plastik kollektör" aynı ürünü anlatmak için kullanılır.
Nerelerde kullanılır?
- Çok katlı binalarda su sayaç kollektörü: ana hattan her daireye ayrı sayaçlı çıkış.
- Kazan dairesinde gidiş-dönüş kollektörü: kazan, boyler ve zon hatlarının toplandığı gövdeler.
- Isıtma-soğutma ve fan-coil dağıtımı, hidrofor ve pompa grupları.
- Arıtma, havuz, endüstriyel proses ve sulama hatları.
Burada anlattığımız ürün, yerden ısıtmada kullanılan kalıp ürünü küçük pirinç veya plastik kollektörler değil; 32 mm'den 250 mm'ye kadar gövde çapında, projeye özel ölçüde imal edilen büyük kollektörlerdir.
Metal kollektörden farkı
| Özellik | PPRC kollektör | Paslanmaz / galvaniz / pirinç |
|---|---|---|
| Korozyon | yok | galvanizde zamanla; paslanmazda kalitesine bağlı |
| Ağırlık | düşük | yüksek |
| Birleşim | füzyon kaynağı, homojen tek parça | kaynak, diş veya flanş; conta ve sızdırma noktaları |
| Yalıtım | malzeme kendiliğinden düşük ısı iletimli (0,15 W/mK) | ayrıca yalıtılmalı |
| Sonradan çıkış ekleme | semer kaynakla şantiyede mümkün | zor, çoğunlukla sökülmesi gerekir |
| Kireç ve tortu | pürüzsüz iç yüzey | iç yüzeye bağlı |
| Sıcaklık sınırı | sürekli 60–70 °C, kısa süreli 100 °C (üretici tablosuna göre) | daha yüksek |
| Maliyet | çoğu konfigürasyonda daha düşük | paslanmazda belirgin yüksek |
PP-R'nin sınırı sıcaklık ve basıncın birlikte yüksek olduğu uygulamalardır; buhar ve yüksek sıcaklıklı kızgın su hatlarında metal kollektör gereklidir. Sıhhi tesisat, ısıtma-soğutma ve soğuk su hatlarının büyük bölümünde ise PP-R tercih edilir.
Semer kaynak (weld-in saddle) tekniği
PPRC kollektörün temel imalat yöntemi semer kaynağıdır. Ana gövde borusuna, branşman çapına uygun bir delik açılır; delik çevresi ve semer parçası aynı anda ısıtılıp birleştirilir. Böylece T-parça ile üç ayrı kaynak yapmak yerine tek kaynakla branşman elde edilir. Aquatherm bu tekniği "Einschweißsattel" adıyla kendi sistem kataloğunda tanımlar ve kollektör imalatını bu yöntemle önerir.
Semer kaynağının avantajları:
- Branşman aralıkları çizime göre serbestçe belirlenir; T-parça ölçülerine bağlı kalınmaz.
- Gövde ve branşman aynı malzeme olduğu için birleşim homojendir; conta, diş ya da yapıştırıcı yoktur.
- Mevcut bir kollektöre ya da hatta sonradan branşman eklemek mümkündür.
- Malzeme ve işçilik T-parçalı montaja göre daha azdır.
İmalat süreci
Kaskyapı atölyesinde bir kollektör şu adımlardan geçer:
1. Ölçü ve çizim
Proje çiziminden ya da yerinde ölçüden gövde çapı, branşman çapları, çıkış sayısı, ağız aralıkları ve uç bağlantı tipleri alınır. Çizim yoksa elle kroki de yeterlidir; teknik çizim atölyede hazırlanır.
2. Teknik çizim onayı
Ağız aralıkları, toplam boy, tek/çift sıra dizilim ve uç tipleri (kapalı kep, dişli geçiş, flanş, kaynak manşonu) netleştirilir ve müşteriye onaylatılır. Bu adım, sahada sayaç ya da vana sığmama sorununu önler.
3. Kesim ve delik açma
Gövde borusu boyuna kesilir, branşman noktaları işaretlenir ve semer çapına uygun delikler açılır. Hizalama şablonla kontrol edilir; çift sıra kollektörde karşılıklı ağızların eksenleri aynı düzlemde tutulur.
4. Semer kaynak
Her branşman semer paftasıyla sırayla kaynaklanır. Isıtma ve soğuma süreleri çapa göre üretici tablosuna uyularak takip edilir; kaynak sıcaklığı PP-R için standart 260 °C'dir. Branşman boyları ve uç parçaları soket kaynağıyla tamamlanır.
5. Uç bağlantılar ve vana
İstenirse her çıkışa küresel vana, dişli geçiş ya da flanş monte edilir. Vanalı teslim, şantiyede kaynak makinesi kurma ihtiyacını ortadan kaldırır.
6. Basınç testi
Tamamlanan kollektör atölyede basınç testine tabi tutulur ve test raporu ürünle birlikte teslim edilir. Aquatherm garantisi için belgeli basınç testi zaten şarttır.
7. Etiketleme ve sevk
Her kollektör proje ve konum bilgisiyle etiketlenir. Ankara içinde kendi araçlarımızla, Türkiye geneline kargo veya nakliye ile teslim edilir; teslim süresi teklifte belirtilir.
Teslim edilen paket
Kollektörle birlikte teknik çizim, basınç testi raporu ve kullanılan boru serisinin üretici belgesi verilir. Askı konsolları, kovan ve şantiyede kaynak gerekiyorsa ek parça seti de aynı sevkiyata eklenebilir; böylece montaj ekibi tek seferde tamamlar.
Malzeme seçimi
Kollektör gövdesi için genellikle takviyeli (cam elyaf) seri tercih edilir; çünkü gövde uzun ve sabit noktalar arasında kalır, ısıl uzama sorunu burada belirginleşir. Kaskyapı standart olarak aquatherm green SDR 9 MF RP (Türkiye'de PN25 olarak bilinir) kullanır; soğuk su için SDR 11, ısıtma-soğutma için blue pipe da seçilebilir.
Projeniz için kollektör çizimi göndermek ya da ölçü rehberimize bakmak isterseniz PPRC kollektör imalatı sayfamıza geçebilirsiniz.