Aquatherm kaynak sıcaklığı, süreleri ve montaj kuralları
PP-R soket füzyon kaynağında 260 °C standardı, çapa göre ısıtma ve soğuma süreleri, elektrofüzyon ve alın kaynağı, sık yapılan hatalar ve askı kuralları.
PP-R boru sistemlerinin en büyük avantajı, boru ile ek parçanın füzyon kaynağıyla homojen tek parça hâline gelmesidir. Bu avantaj, kaynak doğru sıcaklıkta ve doğru sürede yapıldığında geçerlidir. Bu yazıda aquatherm sistemleri özelinde, ancak genel PP-R uygulamasına da uyan kaynak ve montaj kurallarını topladık. Önemli not: aşağıdaki değerler sektörde yaygın kabul gören genel değerlerdir; her işte üreticinin güncel montaj kılavuzu ve makinenin talimatı esastır.
Üç birleştirme yöntemi
| Yöntem | Çap aralığı (Aquatherm) | Nerede |
|---|---|---|
| Soket füzyon (el paftası) | 20–63 mm | daire içi, branşman, kollektör çıkışları |
| Soket füzyon (makine / mengene) | 50–125 mm | kolon, ana dağıtım |
| Elektrofüzyon | 20–250 mm | dar yerler, onarım, tamir manşonu |
| Alın kaynağı | 160–630 mm | büyük çaplı ana hat, büyük kollektör gövdesi |
| Semer kaynağı | gövdeye branşman | kollektör imalatı, sonradan çıkış |
Soket füzyon kaynak sıcaklığı
PP-R soket füzyonu için sektör standardı 260 °C pafta yüzey sıcaklığıdır; aquatherm ve diğer PP-R üreticilerinin kılavuzları da bu değeri esas alır. Bazı makinelerde 250–270 °C toleransı kabul edilir; ancak sıcaklığı "daha hızlı olsun" diye yükseltmek malzemeyi bozar, düşürmek ise kaynağın kaynaşmamasına yol açar. Kaynak makinesinin termostatı zamanla kayabilir; sık kullanılan makinelerde yüzey termometresiyle periyodik kontrol önerilir.
Makinenin ısınması tamamlandıktan sonra ilk kaynağa geçmeden birkaç dakika beklemek, pafta kütlesinin homojen ısınmasını sağlar. Soğukta (yaklaşık 5 °C altı) çalışırken ısıtma süresi biraz uzatılır ve rüzgârdan korunur; üretici kılavuzu bu duruma özel not içerir.
Çapa göre süreler
Aşağıdaki tablo aquatherm'in green ve blue boru için yayınladığı soket kaynak parametreleridir (DVS 2207-11 esaslı). AQE sütunu, +5 °C altındaki ortam sıcaklıkları için aquatherm'in önerdiği uzatılmış ısıtma süresidir. Şantiyede her zaman üreticinin güncel tablosu kullanılmalıdır.
| Çap (mm) | Isıtma DVS (sn) | Isıtma AQE, +5 °C altı (sn) | Geçiş süresi (sn) | Soğuma (dk) |
|---|---|---|---|---|
| 20 | 5 | 8 | 4 | 2 |
| 25 | 7 | 11 | 4 | 2 |
| 32 | 8 | 12 | 6 | 4 |
| 40 | 12 | 18 | 6 | 4 |
| 50 | 18 | 27 | 6 | 4 |
| 63 | 24 | 36 | 8 | 6 |
| 75 | 30 | 45 | 8 | 8 |
| 90 | 40 | 60 | 8 | 8 |
| 110 | 50 | 75 | 10 | 8 |
| 125 | 60 | 90 | 10 | 8 |
Isıtma süresi, boru ve ek parça paftaya tam oturduğu andan itibaren sayılır. Geçiş süresi, parçaları paftadan çıkarıp birleştirmek için tanınan azami süredir; bu sürede gecikilirse yüzey soğur ve kaynak zayıf olur. Soğuma süresi boyunca birleşim zorlanmamalı, döndürülmemelidir. Aquatherm'in sıkça belirttiği "20 mm boru 5 saniyede kaynaklanır" ifadesi bu tablonun ilk satırıdır.
Soket füzyon adım adım
- Boruyu dik kesin; çapak varsa temizleyin. Kesik yüzey eğikse ek parça içine tam oturmaz.
- Boru ucunu ve ek parça içini temiz, kuru ve yağsız tutun; elle dokunulan yüzeyi gerekirse silin.
- Faser (MF / MF RP) borularda üretici kılavuzunda belirtilmişse dış yüzeyi kazıyın; aquatherm'in çoğu cam elyaflı serisinde kazıma gerekmez, ancak UV kaplamalı (PE dış katmanlı) serilerde dış katman soyulur.
- Soket derinliğini üretici tablosundan alıp boru üzerine kalemle işaretleyin; boru ek parça içine bu derinliğe kadar itilir, daha fazla değil. Aşırı itme iç çapı daraltır.
- Boru ve ek parçayı aynı anda, döndürmeden paftaya oturtun; ısıtma süresini sayın.
- Geçiş süresi içinde, döndürmeden, eksenel olarak birleştirin. Birleştirme sırasında küçük açısal düzeltme yapılabilir; kaynak sonrası döndürme yapılmaz.
- Soğuma süresi boyunca sabit tutun.
Elektrofüzyon
Elektrofüzyon manşonları, içine gömülü rezistans telinin akımla ısıtılmasıyla kaynak yapar. Kaynak parametreleri manşon üzerindeki barkod ya da etiketten makineye girilir. Dar yerlerde, tamir işlerinde ve pafta sokulamayan mevcut hatlarda kullanılır. Boru dış yüzeyi mutlaka kazınmalı ve temizlenmelidir; oksitlenmiş yüzeyde elektrofüzyon tutmaz.
Alın kaynağı
160 mm ve üzeri çaplarda boru uçları planyalanır, ısıtıcı plaka ile eritilir ve basınç altında birleştirilir. Isıtma, geçiş, birleştirme basıncı ve soğuma süreleri çapa ve et kalınlığına göre makine tablosundan alınır. Alın kaynaklı segment fittinglerde izin verilen işletme basıncı üretici tarafından 0,75 katsayısıyla düşürülür; proje hesabında bu dikkate alınmalıdır.
Askı, sabit nokta ve uzama
Tek katmanlı PP-R'de uzama katsayısı yaklaşık 0,15 mm/(m·K), cam elyaflı serilerde 0,035 mm/(m·K)'dır. 40 K sıcaklık farkında 10 m tek katmanlı boru yaklaşık 60 mm, cam elyaflı boru yaklaşık 14 mm uzar. Bu fark, askı aralığını ve genleşme kollarını doğrudan etkiler:
- Askı aralığı çapa, sıcaklığa ve seriye göre üretici tablosundan alınır; cam elyaflı serilerde daha seyrektir.
- Sabit nokta ile kayar askıyı karıştırmayın; uzamanın yönlendirileceği yer (dirsek, genleşme kolu, kompansatör) planlanmalıdır.
- Kolon hatlarında kat geçişlerinde borunun döşemede sıkışmaması için kovan kullanılır.
Sık yapılan hatalar
- Pafta sıcaklığını kontrol etmeden kaynağa başlamak.
- Isıtma süresini "göz kararı" tutmak; özellikle 40 mm ve üzeri çaplarda süre sayılmalıdır.
- Boruyu ek parça içine soket derinliğinden fazla itmek ve iç çapı daraltmak.
- Kaynak sonrası parçayı döndürerek hizalamaya çalışmak.
- Kirli ya da ıslak yüzeyde kaynak yapmak.
- UV korumasız boruyu aylarca dış ortamda depolamak; aquatherm ambalajlı boruda dış ortam depolamayı en fazla altı ayla sınırlar.
- Basınç testini atlamak; aquatherm garantisi belgeli basınç testine bağlıdır.
Basınç testi
Montaj tamamlandığında sistem, üretici kılavuzundaki test prosedürüne göre (ön test, ana test ve gerekirse son test aşamalarıyla) basınç testinden geçirilir ve tutanak düzenlenir. Test basıncı ve süreleri kılavuzda belirtilir; PP-R'de sıcaklık değişimi test basıncını etkilediğinden test sırasında ortam sıcaklığı kaydedilir.
Kollektörlerimiz atölyede bu prosedürle test edilip raporla teslim edilir. Kaynak makinesi, pafta ve ek parça ihtiyacınız için Aquatherm ek parçalar sayfamıza bakabilir, montaj kılavuzunun güncel PDF'ini dokümanlar bölümünden indirebilirsiniz.